شمس الدين محمد بن محمود آملي

470

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

معلوم شود . و چون داير را با 15 قسمت كنند آنچه بيرون آيد ساعات مستوى بود و آنچه بماند هر يكى را چهار گيرند و دقايق ساعات بود و اگر مجموع ساعات روز خواهند جزو آفتاب را بر افق شرقى نهند و مرى نشان كنند بعد از آن بر افق غربى نهند و مرى نشان كنند و ميان نشان اول و دويم بشمرند تا قوس النهار معلوم شود . پس قوس النهار را بر 15 قسمت كنند آنچه بماند در چهار ضرب كنند تا ساعات مستوى معلوم شود و چون آن را از بيست و چهار نقصانكنند ساعات شب بود و اگر خواهند اول جزو آفتاب را بر افق غربى نهند و نشانكنند و باز بر افق شرقى نهند و نشان كنند و ميان هر دو نشان بشمرند و بر 15 قسمت كنند آنچه بيرون آيد ساعات شب بود . و اگر خواهند بدانند كه كوكبى از ثوابت كه شب طلوع خواهد كرد در كدام ساعت طلوعكند جزو آفتاب را بر افق غربى نهند و مرى نشان كنند و شظيه كوكب بر افق شرقى نهند و نشان كنند و ميان هر دو نشان به‌شمرند و بر 15 قسمت كنند آنچه بيرون آيد ساعات بود از وقت غروب آفتاب تا وقت طلوع آنكوكب . اما معرفت اجزاى ساعات معوج چنان بود كه قوس النهار را به 12 قسمت كنند و آنچه بماند در 5 ضرب كنند تا اجزاى ساعات معوجه روز و دقايق آنمعلوم شود و چون آن را از سى نقصان كنند آنچه بماند اجزاى ساعات معوجه شب بود و اگر خطوط ساعات بر عضاده كشيده باشد اول درجه آفتاب بر خط نصف النهار نهند و نگاه كنند تا بر كدام مقنطره است آنچه باشد غايت ارتفاع آفتاب بود در آن روز .